Fijnstof
Fijnstof en vervuilde lucht
Druk bevolkt; vervuilde lucht:
Nederland is een druk bevolkt land met veel industrie en heeft daarom moeite om overal aan de Europese luchtkwaliteitseisen te voldoen. Vooral in grote steden en op drukke wegen is de luchtkwaliteit vaak slecht.
Al tientallen jaren lang is er sprake van een trendmatige verbetering van de luchtkwaliteit (door bronbeleid). Toch zullen nieuwe maatregelen niet snel tot grote verbeteringen leiden. Hier is tijd voor nodig. De snelwegen rond alle grote steden behoren tot de drukste wegvakken in Nederland. In luchtkwaliteitskaarten is de invloed van deze snelwegen duidelijk zichtbaar. Plaatsen dicht bij de snelweg, en dan met name rond de knooppunten, behoren tot de zwaarst belaste locaties.
Wat is fijnstof?
Fijnstof is afkomstig van verbrandingsprocessen binnen de industrie en het weg- en scheepvaartverkeer. Zeer kleine deeltjes komen vrij in de vorm van vliegas en dieselroet. Deeltjes fijnstof zijn vele malen kleiner dan huisstof en zijn zo licht dat ze blijven zweven. Ze kunnen niet door de trilhaartjes in neus- en keelholte worden tegengehouden. Ze komen daardoor diep in de luchtwegen terecht wat kan leiden tot allerlei gezondheidsklachten. Bovendien kan zo'n stofdeeltje beladen zijn met een complex mengsel van schadelijke stoffen zoals ijzer, nitraat, PAK's, dioxinen en geoxideerde (gechloreerde) koolwaterstoffen.
Fijnstof is er in drie maten:
3 Categorieën met elk een andere werking in het lichaam:-
* Deeltjes met een omvang van 2,5 tot 10 micrometer (een micrometer is een duizendste millimeter)* :
Dit zijn onder andere opwaaiend wegenstof en slijtagedeeltjes uit motoren en remmen. Deze deeltjes krijgen in de literatuur de stofduiding PM10 (Particle < 10 Micrometer)
* Deeltjes met een omvang kleiner dan 2,5 micrometer (PM2,5):
Deze komen vooral uit de uitlaten van dieselmotoren (dieselroet)
De deeltjes kleiner dan 10 en 2,5 micrometer verschillen van elkaar, omdat ze tot verschillende diepte de luchtwegen binnendringen.
* Deeltjes met een omvang kleiner dan 0,1 micrometer (EC, elementair koolstof)
Deze kunnen de bloedklontering stimuleren, wat een verklaring zou kunnen zijn voor een hoger aantal hartziekten langs drukke wegen.
Fijnstof in huis
Men veronderstelt vaak dat de lucht binnenshuis zuiverder en gezonder is dan deze buitenshuis. Bij metingen is nochtans herhaaldelijk vastgesteld dat de concentraties aan bepaalde schadelijke stoffen binnenshuis hoger zijn dan buitenshuis. Bovendien brengen we gemiddeld meer dan 85% van ons leven door in een binnenmilieu en is de kwaliteit hiervan in belangrijke mate bepalend voor een goede gezondheid.
Europese regels mbt fijnstof
Sinds 1 januari 2005 gelden binnen de Europese Unie bindende regels voor de uitstoot van fijnstof, waarmee hoofdzakelijk roet wordt bedoeld. Nederland voldoet niet of nauwelijks aan die richtlijn. Het blijkt dan ook dat jaarlijks 800 personen overlijden aan het langdurig inademen van verontreinigde lucht. Iemand hoeft niet een aandoening aan de luchtwegen te hebben om slachtoffer te worden van vuile lucht. Ook gezonde mensen die over een langere periode worden blootgesteld aan fijn stof, lopen risico's denk dan aan allergiën, luchtwegproblemen of onverklaarbare klachten als hoofdpijn en slapeloosheid. Uit recent onderzoek (Iras, onderdeel UvU) blijkt dat mensen die dicht bij een drukke weg wonen een twee keer zo grote kans hebben om te overlijden aan een hart- of longaandoening.
Luchtvervuiling = sluipmoordenaar
Fijnstof blijkt een sluipmoordenaar. Een geringe toename met 10 µg/m3 (microgram per kubieke meter) veroorzaakt 1% toename in het aantal sterfgevallen, 1,8% toename in spoedopnames voor luchtwegaandoeningen, 4,4% toename in astmatische aanvallen en 5,4% meer hoesten. In Nederland sterven 18.000 mensen 10 jaar eerder door luchtvervuiling, met name door fijnstof. Ter vergelijking: in het Nederlandse verkeer vallen jaarlijks 1350 doden. Het valt niet uit te sluiten dat fijnstof nog ernstiger effecten heeft in combinatie met andere factoren zoals leefgewoonten of woonomstandigheden. Het extra gevaar schuilt in de fijne roetdeeltjes die diep in de longen dringen en daar ontstekingen veroorzaken, die op hun beurt weer het risico van longkanker vergroten.
Het nare is dat fijnstof er altijd is, binnenshuis doordringt en niet alleen tijdens de wintersmog aanwezig is. Onderzoeken onder kinderen hebben aangetoond dat kinderen die bij snelwegen/vliegvelden wonen vaker last hebben van astma-aanvallen en bronchitis. In het tweede onderzoek is de relatie tussen auto- en luchtverkeer en luchtwegklachten bij kinderen aangetoond.
Opvallend is dat er vooral effecten optreden bij mensen die vanwege een allergie al extra gevoelig zijn. Het gaat hier echter niet om een uitzonderlijke gesteldheid, want van de onderzochte kinderen bleek maar liefst 46% 'gevoelig'.
Ionisatie luchtbehandeling en fijnstof
In de natuur zorgt ionisatie voor het reinigen van de lucht die wij allemaal in ademen. Een ionisator bootst dit na en 'sproeit' elektronen (natuurlijk elementaire deeltjes) de lucht in. De elektronen hechten zich aan zuurstofmoleculen. De nu geladen zuurstofmoleculen (ionen) hechten zich aan het fijnstof in de lucht, waarna dit in de omgeving neerslaat en niet meer schadelijk is. Dit effect heeft ionisatie overigens ook op vervelende micro-organismen (huisstofmijt, virussen, schimmels).
